Gotycka Brama w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach

Gotycka Brama (Gotická branka) to najbardziej rozpoznawalne punkt w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach. Choć jej surowe mury sugerują średniowieczne pochodzenie, w rzeczywistości została zbudowana w 1839 roku na polecenie barona Ludvíka Karela Nádhernego – ówczesnego właściciela tych ziem i wizjonera lokalnej turystyki. Brama powstała jako oficjalne wejście na szlak, by pobierać opłaty za wstęp. Miała również nadawać temu miejscu tajemniczego, „bajkowego” klimatu, który był niezwykle modny w epoce romantyzmu.

Przed Gotycką Bramą (Gotická branka) w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach, fot. 01.05.2025, SNW

Gotycka Brama (Gotická branka) w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach, fot. 01.05.2025, SNW

KONTEKST KRAJOBRAZOWY i NAZWA

Brama jest zbudowana z piaskowca i „wciśnięta” między wysokie, pionowe ściany skalne. Dzięki wykorzystaniu tego samego surowca idealnie wtapia się w otoczenie. Od jej strzelistego łuku pochodzi nazwa „gotycka”, ale jest również znana „Bramą do Narnii”, ponieważ „zagrała” portal do innego świata w filmie Opowieści z Narnii: Lew, Czarownica i stara szafa.

WSPÓŁRZĘDNE
50°36'41.1"N 16°06'59.9"E
50.611411, 16.116644

LOKALIZACJA

Gotycka Brama znajduje się w Skalnym Mieście Adrszpach (Adršpach). Powstała w miejscu, gdzie dawniej znajdowało się naturalne, wąskie pęknięcie w skałach, stanowiące pierwsze oficjalne wejście do labiryntu. Baron Nádherný chciał, by turyści wkraczający w głąb skalnego miasta czuli dreszcz emocji i magii – brama miała być symbolicznym przejściem ze świata cywilizacji do królestwa dzikiej natury. Dziś pozostaje na stałe otwarta, dawniej była zamykana na klucz – wstęp do skalnego labiryntu mieli wyłącznie turyści z opłaconym przewodnikiem.

Obecnie wejście do Skalnego Miasta zaczyna się około 800 metrów wcześniej, niedaleko dworca kolejowego w Adrszpachu. Od wejścia aż do Gotyckiej Bramy prowadzą szerokie ścieżki. Za bramą ścieżka się zwęża i prowadzi wzdłuż niewielkiej rzeczki Metuji do Małego i dalej do Wielkiego Wodospadu, mijając spektakularne formacje skalne. Idąc dalej można dojść przez Wilczy Wąwóz (szlak żółty) aż do Teplic. Można też zrobić pętlę (szlak zielony) - skręcić obok Małego Wodospadu i wrócić do puntu wyjścia w Adršpachu, a po drodze wejść na punkt widokowy Wielka Panorama i przejść przez Mysią Dziurę.

Napisy w piaskowcu w pobliżu Gotyckiej Bramy, fot. 01.05.2025, SNW

Napisy na ozdobnej kracie Gotyckiej Bramy, fot. 01.05.2025, SNW

POEZJA NA OZDOBNEJ KRACIE

Gotycka Brama zamiast zakazów, wita przybyszy liryczną refleksją. Dawniej była zamykana ozdobną kratą. Dziś na jej dwóch metalowych skrzydłach widnieją słowa artystów, które idealnie oddają ducha epoki romantyzmu.

Po jednej stronie znajdują się słowa kompozytora Roberta Schumanna (1810–1856):

„Mezi věděním a tvořením zeje obrovská propast, přes níž se často teprve po tuhých bojích dá postavit překlenující most.“

„Między wiedzą a twórczością istnieje ogromna przepaść, nad którą często można zbudować most dopiero po ciężkich zmaganiach”.

Po drugiej myśl pisarza Lwa Tołstoja (1828–1910):

„Veškerá pestrost, celý půvab i všechna krása života je složena ze světla a stínu.“

„Cała różnorodność, cały urok i całe piękno życia składają się ze światła i cienia.”

Ich cytaty zapraszają turystów do kontemplacji natury jeszcze przed wejściem w głąb skalnego labiryntu. To nie są przypadkowe słowa, lecz klucz do zrozumienia krajobrazu znajdującego się za Gotycką Bramą.

Gotycka Brama w Skalnym Mieście (Adršpašskoskalní město) w Czechach bardzo często pojawia się jako motyw dekoracji ściennych w hotelach i apartamentach nawet tych znacznie oddalonych od Adrszpachu, fot. 01.05.2025, SNW

LIMITY, BILETY i ZAKAZY

Od 2021 roku wprowadzono restrykcyjne limity wejść na teren Narodowego Rezerwatu Przyrody Skały Adrszpasko-Teplickie (Národní přírodní rezervace Adršpašsko-teplické skály). Ma to na celu ochronę przyrody i komfort zwiedzania. W szczycie sezonu zdarza się, że w Adrszpachu bilety w kasie kończą się rano, a w internecie, nawet na wiele dni do przodu, można trafić na informację: "Limit wejść wyczerpany". Dostępność biletów na wybrany dzień i godzinę można sprawdzić na stronie: adrspasskeskaly.cz.

Do Gotyckiej Bramy można również dojść od strony Teplic nad Metują przez Wilczy Wąwóz (Vlčí roklę) żółtym szlakiem łącznikowym, więc gdy biletów nie ma na stronie, ani w kasie w Adrszpachu, warto sprawdzić dostępność wejść od strony Teplic.

Istnieją dwa wygodne rozwiązania logistyczne:

Opcja A: Zostawiamy auto w Adrszpachu, jedziemy pociągiem do Teplic (około 3,5 km), kupujemy tam bilet i wracamy pieszo do Adrszpachu (ok. 5 km), mijając po drodze Gotycką Bramę.
Opcja B: Parkujemy w Teplicach, kupujemy bilet na miejscu, przechodzimy szlak do Adrszpachu i wracamy do auta koleją.

Oba wejścia mają osobne systemy sprzedaży, bilet zakupiony w dowolnej z kas (lub online) uprawnia do przejścia całej trasy łączącej oba Skalne Miasta. Należy go jednak zachować do kontroli – strażnicy parku często sprawdzają dokumenty na łączeniu szlaków. Pamiętaj, że bilet jest jednorazowy — po wyjściu na zewnątrz traci ważność.

ZAKAZY: W całym rezerwacie obowiązuje wiele zakazów, m.in. zakaz schodzenia ze szlaków, jazdy na rowerze, palenia papierosów, puszczania psów luzem, latania dronem.

Warto wiedzieć:

TŁUMY - Brama jest jednym z najczęściej fotografowanych miejsc w Czechach. W sezonie letnim, w godzinach 11:00–14:00, przed bramą często tworzą się „korki” turystyczne. Aby być tu bez tłumów, najlepiej pojawić się wcześnie rano (zaraz po otwarciu kas) lub późnym popołudniem. Przed godziną 9:00 rano nie ma tłumów, a światło słoneczne przebijające się przez wysokie skalne ściany tworzy niesamowitą atmosferę.

TOALETY - na trasach nie ma toalet, są tylko przed wejściem w Adrszpachu i Teplicach.

SCHODY - W rezerwacie na wszystkich szlakach jest sporo schodów i trudnych przejść. Główna pętla turystyczna - szlak zielony Adrszpachu - liczy blisko 2000 stopni, najwięcej wąskich, metalowych lub kamiennych stopni znajduje się obok Wielkiej Panoramy. Trasa bez barier i bez schodów jest tylko na początku zielonego szlaku, od wejścia w Adrszpachu do Małego Wodospadu, dalej spore spiętrzenie stopni znajduje się przy Wielkim Wodospadzie i przed Wilczym Wąwozem.