Biogram w trakcie opracowywania.

Informacje do biogramu zostały zebrane w ramach projektu „Szczecin – Ludzie Kultury w naszej pamięci” i zostaną przeanalizowane i uzupełnione na stronie najpóźniej do 20 listopada 2026 roku.

Witold Chromiński –  fotografik, wynalazca techniki tonorozdzielczej w fotografii czarno-białej oraz podróżnik, pisarz, marynista i inżynier budowy okrętów, fot. Witold Chromiński, Kraków, lata 30.  Autoportret w lustrze zrobiony aparatem Leica II (model D) obiektyw Leitz Elmar 50 mm f/3.5, na statywie z głowicą kulową.

DATA i MIEJSCE URODZENIA: 12.12.1913 r., Kraków

DATA i MIEJSCE ŚMIERCI: 28.09.1977 r., Szczecin

MATKA: Maria Haberko

OJCIEC: Edmund Chromiński

RODZEŃSTWO: dwoje rodzeństwa (starsze i młodsze), Witold był drugim dzieckiem

ZWIĄZEK MAŁŻEŃSKI / ŻONA / DZIECI: nie miał żony. Jego wieloletnią partnerką była Alina Kulikówna, która po latach powiedziała o nim: „Był człowiekiem towarzyskim – w pewnym sensie. Jeżeli to było towarzystwo, przy którym on czuł, że nie traci czasu.”

MIEJSCA ZAMIESZKANIA:

Kraków, Gdańsk, Szczecin (w latach 1950–1977). W Szczecinie mieszkał wraz z wujem, malarzem Tadeuszem Haberko, przy al. Wojska Polskiego 189. Prowadził dom otwarty dla szczecińskich malarzy, literatów, aktorów oraz muzyków, integrując dynamicznie tworzące się środowisko twórcze miasta.

DZIECIŃSTWO i NAUKA:

Urodził się w Krakowie jako syn profesora Akademii Górniczo-Hutniczej. Pierwszy sukces artystyczny odniósł już jako 12-latek, zdobywając nagrodę w ogólnopolskim konkursie fotograficznym.

W latach 1931–1937 studiował na Wydziale Budowy Okrętów Politechniki w Gdańsku. Podczas studiów odbywał praktyki w stoczniach we Francji (przy budowie transatlantyku „Normandie”) oraz w Anglii (w towarzystwie Lloyd’s w Newcastle). Z morskich podróży do Ameryki, gdzie pływał jako pomocnik palacza, przywoził zdjęcia, które publikował w formie fotoreportaży w prasie („As”, „Morze”, „Na szerokim świecie”). Po uzyskaniu dyplomu magistra inżyniera pracował w Towarzystwie Żeglugowym Gdynia-Ameryka.

  Uśmiechnięta dziewczyna z zabandażowanym palcem na pokładzie rekreacyjnej łodzi żaglowej. W tle most na Wiśle w Puławach im. Ignacego Mościckiego, około 1937. Fot. Witold Chromiński

 Wisła, w tle most na Wiśle w Puławach im. Ignacego Mościckiego, około 1937. Fot. Witold Chromiński

Widok na Rynek w Kazimierzu Dolnym z wnętrza samochodu, najprawdopodobniej z wnętrza Fiata 1500 Cabriolet (Viotti lub Bertone), około 1937. Fot. Witold Chromiński

PRACA i FOTOGRAFIA:

1938–1949  –  Okres wojenny i powojenny

W 1938 roku otrzymał powołanie do odbycia obowiązkowej służby wojskowej. Ukończył Szkołę Podchorążych Lotnictwa w Warszawie, po czym otrzymał przydział do II Pułku Lotniczego w Krakowie. Po wybuchu wojny pracował m.in. jako sztygar w kopalni rudy żelaza oraz w cukrowniach Chodorów i Łubna. Po wyzwoleniu został dyrektorem technicznym cukrowni Racibórz na Dolnym Śląsku. Równocześnie zajmował się odbudową i uruchamianiem cukrowni w Otmuchowie, Szalejowie i Tałeszynie. W tym czasie należał do Polskiego Towarzystwa Fotograficznego we Wrocławiu.

1949 – przyjazd do Szczecina i przełom artystyczny

W 1949 roku został przeniesiony do przemysłu okrętowego na stanowisko dyrektora technicznego Stoczni im. Adolfa Warskiego w Szczecinie. Szybko jednak zrezygnował z pracy w przemyśle na rzecz wolnego zawodu fotografika. Wszedł w środowisko lokalnej bohemy artystycznej i dokumentował zniszczenia i odbudowę portu oraz miasta.

1952–1954 – wstąpienie do ZPAF i innowacja techniczna

Został przyjęty do Związku Polskich Artystów Fotografików (w Szczecinie pozostawał do 1964 r jedynym członkiem ZPAF, a oddział związku (delegatura) w Szczecinie powstał dopiero w 1977). W 1954 r. opisał na łamach miesięcznika „Fotografia” opracowaną przez siebie autorską technikę tonorozdzielczą w fotografii czarno-białej.

 Szczecin, al. Wojska Polskiego, około 1958, fot. Witold Chromiński

Szczecin, al. Wojska Polskiego przy wiadukcie kolejowym vis a vis ul. Traugutta, około 1964, fot. Witold Chromiński

Lata 50. i 60. – Wyprawy oceaniczne i działalność literacka

Po kilka miesięcy w roku spędzał w dalekich podróżach. Pływał w dalekie rejsy statkami PLO i PŻM (m.in. do Afryki, Indii, Japonii i Australii). Odbywał podróże do Paryża i brał udział w światowej wystawie Expo '58. Przyjaźnił się z prof. Bernhardem Grzimkiem – światowej sławy niemieckim zoologiem, założycielem Narodowego Parku Serengeti, twórcą filmów przyrodniczych i laureatem Oscara – z którym latał nad jeziorem Wiktoria. Przez 3 miesiące wędrował po Kanadzie z Arkadym Fiedlerem. Wydał książkę reportażową „W dolinie Kilombero”. Na statkach organizował dla załogi wystawy, pokazy przezroczy i prelekcje laboratoryjne. Po powrocie z wypraw opracowywał notatki w formie dzienników, pisał relacje i artykuły prasowe oraz organizował wystawy fotograficzne.

 Witold Chromiński na motocyklu BMW R35 (prawdopodobnie prod. 1948 r., Eisenach),  lata 50. Widoczna na błotniku tablica rejestracyjna odpowiada polskiemu systemowi tablic z lat 1950–1956.

Plaża w Niechorzu (prawdopodobnie), lata 60. Fot. Witold Chromiński

Szczecin, basen obok stadionu Morskiego Klubu Sportowego „Pogoń” u zbiegu ulic Twardowskiego i Stanisława Witkiewicza (dzisiaj nieistniejący), lata 60. Fot. Witold Chromiński

 Szczecin, Witold Chromiński na wieży Katedry św. Jakuba, budynek w budowie widoczny na dole z lewej strony to Kuśnierska 5 i 7, 1959. Fot. Witold Chromiński

Szczecin, Widok z wieży Katedry na odbudowaną "Starówkę", 1962. Asfaltowanie ul. Farnej i Placu Orła Białego (od ul. Grodzkiej do ul. Koński Kierat) - piach widoczny na ulicy Grodzkiej (na wysokości ul. Mariackiej i ul. Farnej od skrzyżowania z ul. Grodzką). Fot. Witold Chromiński

Szczecin, "Kaskada", ul. Obrońców Stalingradu 28, około 1964. Fot. Witold Chromiński

 Szczecin, tramwaj linii 1 lub 9 na wysokości Willi Lentza (Pałac Młodzieży) przy alei Wojska Polskiego 84, lata 60. Fot. Witold Chromiński

 Szczecin, hall kina "Kosmos", około 1965. Fot. Witold Chromiński

Szczecin, schody prowadzące do wyjścia z kina "Kosmos", około 1965. Fot. Witold Chromiński

 Szczecin, kawiarnia w Wojewódzkim Domu Sportu. ul. Wąska 16, około 1969. Fot. Witold Chromiński

 Szczecin, kawiarnia "Neptun", ul. Małopolska 45, około 1966, fot. Witold Chromiński

 Szczecin, aleja Niepodległości, 1962 rok. Widok spod zadaszenia przy pawilonach obok PDT. Fot. Witold Chromiński

 Szczecin, aleja Niepodległości, około 1964. Fot. Witold Chromiński

Przejście dla pieszych przy ul. Wielkiej i al. Niepodległości, około 1967, fot. Witold Chromiński

Szczecin, Aleja Wojska Polskiego/Plac Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (Zgody), około 1967
fot. Witold Chromiński 

1977 – Ostatni rok życia

W styczniu objął kierownictwo nad nowo powstałą szczecińską delegaturą Związku Polskich Artystów Fotografików (w tym czasie do ZPAF wstąpiła również Krystyna Łyczywek). 

Sztorm, lata 60

Szczecin, Odra, Nabrzeże Zbożowe i elewator zbożowy "Ewa", około 1964 

Plansza przedstawiająca zdjęcie Witolda Chromińskiego „Odra z elewatorem «Ewa», statkiem i holownikiem” funkcjonowała w TV Szczecin w latach 1961–1999. Zdjęcie zostało wykonane z dźwigu na SSR Gryfia w kierunku elewatora «Ewa». Doświadczalny Ośrodek Telewizyjny, ze zbiorów Andrzeja Androchowicza

 Retuszowanie planszy dla TV Szczecin (plansza TV Szczecin przedstawiająca Odrę z elewatorem „Ewa”, statkiem i holownikiem, funkcjonowała w latach 1961-1999). Fot. Witold Chromiński

OSIĄGNIĘCIA:

- Pionier techniczny: Pasja Witolda Chromińskiego nie ograniczała się jedynie do estetyki kadru – zgłębiał fotografię również od strony czysto technicznej. Opracował innowacyjną technikę tonorozdzielczą w czarno-białej fotografii – autorskie rozwiązanie, które zyskało uznanie w środowisku i po dziś dzień jest opisywane w podręcznikach oraz encyklopediach branżowych.

- Marynistyczne kadry: Zyskał międzynarodowe uznanie jako mistrz fotografii morskiej. Wśród jego najsłynniejszych prac znajduje się m.in. dynamiczna i wielokrotnie nagradzana fotografia „Sztorm na Biskaju”.

- Obecność w mediach i symbol miasta: Jego kadrowy majstersztyk „Odra z elewatorem «Ewa», statkiem i holownikiem” wpisał się w historię mediów jako kultowa plansza oprawy graficznej TVP Szczecin (używana nieprzerwanie w latach 1961–1999).

NAGRODY:

Srebrny Krzyż Zasługi (1955 r.) / Złoty Krzyż Zasługi –  odznaczenie z okazji 10-lecia Polski Ludowej za wybitne osiągnięcia w dziedzinie fotografii oraz wkład w rozwój kultury.

Odznaka Honorowa „Gryf Pomorski” (1963 r.) – za wybitne zasługi dla rozwoju i dokumentacji fotograficznej województwa szczecińskiego.

Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” (1969 r.) – nadana za wieloletnią aktywność na rzecz środowiska artystycznego i popularyzację fotografii.

Nagroda Artystyczna Miasta Szczecina (1975 r.) – za całokształt twórczości fotograficznej dokumentującej odbudowę i rozwój Szczecina.

Portret kapitana Olgierda Borchardta ("Znaczy Kapitan"), około 1960. Fot. Witold Chromiński

Portret Jana Papugi, około 1960. Fot. Witold Chromiński

W Pracowni Konserwatorskiej, 1953. Fot. Witold Chromiński

OSTATNIE MIEJSCE SPOCZYNKU: Zmarł nagle w swoim domu 28 września 1977 roku. Został pochowany [data] na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie, kwatera 64 B, rząd 8, grób 9.

POZOSTAWIŁ PO SOBIE bezcenny zbiór negatywów z kadrami powojennych zniszczeń i odbudowy Szczecina, portrety wybitnych postaci kultury oraz unikalne motywy morskie. Część prac znajduje się w Muzeum Narodowym we Wrocławiu, a część w posiadaniu rodziny w Krakowie. Polecamy oficjalny profil na Facebooku: „Witold Chromiński Fotografie”.