Krystyna Antonina Łyczywek (z domu Wiza) – romanistka, lektorka języka francuskiego w Wyższej Szkole Inżynierskiej, tłumaczka przysięgła języka francuskiego i literatury francuskiej, artystka fotografik, dziennikarka. Fot. 1996, Jean-Vincent Lefeuvre

DATA i MIEJSCE URODZENIA: 24.08.1920 r., Poznań

DATA i MIEJSCE ŚMIERCI: 22.04.2021 r., Szczecin

Anna i Władysław Wiza – rodzice Krystyny Łyczywek. Fot. ok. 1910. Źródło: archiwum rodzinne

MATKA: Anna Wiza, z domu Brodniewicz

OJCIEC: Władysław Wiza, zmarł, gdy Krystyna miała 10 lat

RODZEŃSTWO: jedna siostra

ZWIĄZEK MAŁŻEŃSKI: 7 września 1944 r., w Warszawie (w czasie powstania warszawskiego (1 sierpnia – 2 października 1944 r.)

MĄŻ: Roman Łyczywek

DZIECI: dwóch synów, jedna córka

MIEJSCA ZAMIESZKANIA:

Poznań, Warszawa, Szczecin. W Szczecinie od 1945 roku rodzina mieszkała w zniszczonej bombardowaniem willi przy przedwojennej Arndtstraße (późniejszej ul. Armii Czerwonej, a obecnie ul. Monte Cassino). Po latach wspominała: „Teściowa, zatrudniła Niemców i wyremontowała ten dom. Dzięki temu, że zadbaliśmy o niego, mieliśmy prawo użytkować go za darmo przez 15 lat. Potem musieliśmy się wyprowadzić. W 1961 roku kupiliśmy dom przy ul. Marii Skłodowskiej-Curie od pewnego profesora, który wyjechał do Warszawy”.

Krystyna Łyczywek w wieku 10 lat. Źródło: archiwum rodzinne

DZIECIŃSTWO i NAUKA w POZNANIU

Była to rodzina poznańskich patriotów, powstańców wielkopolskich. Jej ojciec zabronił jej i siostrze uczyć się niemieckiego, ze względu na zachowanie czystości naszej polszczyzny! Dlatego bardzo wcześnie nauczyły się francuskiego i łaciny. Kiedy zmarł ojciec młoda Krystyna zarabiała na życie udzielając korepetycji. Była też aktywna w harcerstwie i została drużynową. W 1938 roku rozpoczęła studia filologii romańskiej na Uniwersytecie Poznańskim. Podczas okupacji hitlerowskiej, dzięki znajomości kilku języków, pracowała początkowo jako sekretarka w niemieckiej firmie, jednocześnie kontynuując potajemnie działalność w harcerstwie.

Matura Krystyny Wizy, 19 maja 1938 r. Źródło: archiwum rodzinne

Krystyna Wiza na obozie harcerskim w Smilowie, sierpień 1939 r. Pośrodku wdowa po Michale Drzymale, którą odwiedziły harcerki. Źródło: archiwum rodzinne

Dowód tożsamości Krystyny Antoniny Wizy wydany 7 marca 1939 roku w Poznaniu. Treść dokumentu: Nr 1510/39. Nazwisko: Wiza, Imię: Krystyna Antonina. Data urodzenia: 24 sierpnia 1920 r., Miejsce urodzenia: Poznań. Zawód: studentka U. P. (Uniwersytetu Poznańskiego). Rysopis: wzrost średni, twarz owalna, włosy ciemno-blond, oczy niebieskie, znaki szczególne: żadne. Wydany przez Zarząd Miejski w Poznaniu (z upoważnienia Prezydenta Miasta). Źródło: archiwum rodzinne

Krystyna Wiza, fot. 1939 r. Źródło: archiwum rodzinne

Niemiecka karta rozpoznawcza (Kennkarte) wystawiona 17 kwietnia 1942 roku w Krakowie. Treść dokumentu: Kennnummer: VII 113742. Miejsce wystawienia: Krakau (Kraków). Nazwisko: Łyczywkowa, Imię: Krystyna. Data i miejsce urodzenia: 24.08.1920 r. w Poznaniu. Wykonywany zawód: Angestellte (pracownica umysłowa). Wyznanie: rzymskokatolickie. Dokument zawiera odciski palców oraz zdjęcie. Źródło: archiwum rodzinne

OKUPACJA w WARSZAWIE

Na początku czerwca 1943 roku, w obawie przed aresztowaniem, uciekła przez „zieloną granicę” do Warszawy. Szybko otrzymała fałszywą kenkartę na nazwisko Władysława Ciesielska, z miejscem urodzenia na warszawskich Bielanach. Z nowymi dokumentami zgłosiła się do biura przy ulicy Leszno na Woli, by dopełnić formalności meldunkowych (dziś niedaleko znajduje się Muzeum Powstania Warszawskiego). Zamieszkała u wysiedlonych poznaniaków, nie zdradzając im jednak, że sama również pochodzi z Poznania. Musiała nauczyć się swojego nowego życiorysu – według fałszywych papierów była o trzy lata starsza. Na nazwisko Ciesielska otrzymała zaświadczenie o zatrudnieniu w przychodni lekarskiej u dr. Brodniewicza, przy ulicy Nowogrodzkiej. W Warszawie wstąpiła w szeregi Armii Krajowej, składając przysięgę i przyjmując pseudonim „Iga”. Działała jako łączniczka w kontrwywiadzie oraz pracowała jako sekretarka w Departamencie Informacji Delegatury Rządu na Kraj (w sekcji Organizacji Ziem Zachodnich „Ojczyzna”), gdzie stenografowała raporty dla polskiego rządu w Londynie. Ponadto przewoziła meldunki. Jednocześnie na tajnym Uniwersytecie Ziem Zachodnich kontynuowała studia na drugim roku romanistyki w kameralnej, pięcioosobowej grupie, a z ramienia Szarych Szeregów opiekowała się nowo przyjętymi harcerzami.

Odznaczenie dla Krystyny Łyczywek Pseudonim: "Iga". Legitymacja Odznaki „Kolumbowie Rocznik 20”  Nº 193 (znaczek: Polska Walcząca na murze oraz napis "KOLUMBOWIE ROCZNIK 20") wydanej: WARSZAWA, DNIA 31.01.2019 r. przez PREZES ŚWIATOWEGO ZWIĄZKU ŻOŁNIERZY AK LESZEK ŻUKOWSKI [podpis odręczny]

15 czerwca 1992 odbyło się zebranie założycielskie Stowarzyszenia Szarych Szeregów w Szczecinie, w którym uczestniczyło 18 osób. Na zebraniu tym postanowiono utworzyć Oddział Stowarzyszenia Szarych Szeregów i wybrano 5-osobowy Zarząd Oddziału w składzie: dh hm Roman Łyczywek – Przewodniczący, dh hm Czesław Świderski – V-ce przewodniczący, dh Remigiusz Węgrzynowicz – Sekretarz, dh hm Marek Michalski – Skarbnik, dh Stefan Marzyński – Członek. (Na dokumentach: Harcerska Lilijka z Polską Walczącą)

W 1994 roku Krystyna Łyczywek została odznaczona KRZYŻEM ARMII KRAJOWEJ. Treść Legitymacji Krzyża AK: RZECZPOSPOLITA POLSKA | LEGITYMACJA Nr 14-94-97 | POSTANOWIENIEM z dnia 19 maja 1994 r. | Pani ŁYCZYWEK Krystyna c. Władysława odznaczony/a został/a KRZYŻEM ARMII KRAJOWEJ | Warszawa, dnia 19 maja 1994 r. | PREZYDENT RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ | [podpis: Lech Wałęsa]

Latem 1944 roku, podczas Powstania Warszawskiego, Krystyna Wiza wyszła za mąż za swojego przyjaciela z dzieciństwa, Romana Łyczywka, którego poznała w harcerstwie. Po Powstaniu Roman Łyczywek zjadł oryginalne zaświadczenie o ślubie (z prawdziwymi nazwiskami) podczas łapanki w pociągu do Krakowa. Widoczne obok świadectwo ślubu zostało wydane 25.10.1946 roku na podstawie ksiąg kościelnych przez Archidiecezję Warszawską (rzymskokatolicka parafia św. Krzyża w Warszawie). Zaświadcza ono, iż Roman Łyczywek (lat 28) i Krystyna Wiza (lat 24) zawarli związek małżeński dnia siódmego września tysiąc dziewięćset czterdziestego czwartego roku (07.09.1944 r.). Urzędnik Stanu Cywilnego [podpis nieczytelny]. (Na dole po lewej: okrągła pieczęć parafii/urzędu oraz stopka drukarni: Drukarnia „Oszczędność i Praca” – Kraków). Źródło: archiwum rodzinne

Krystyna i Roman Łyczywkowie w 50. rocznicę ślubu. Fot. archiwum rodzinne

PRACA i AKTYWNOŚĆ ARTYSTYCZNA w SZCZECINIE

Krystyna Łyczywek przyjechała do Szczecina z trzymiesięcznym synem pod koniec 1945 roku. Jej mąż przybył tam już w lipcu, zostając pierwszym powojennym szczecińskim adwokatem. Kancelarię otworzył przy dzisiejszej ulicy Rayskiego. Za namową męża, jeżdżąc na studia do Poznania szukała książek, które przywoziła do Szczecina, by utworzyć prywatną bibiotekę: „Był Goethe, Szekspir i francuskie powieści. Wszędzie stawiałam pieczątkę »Logos«, bo tak nazwaliśmy wypożyczalnię”. Tworzony przez dekady księgozbiór przekazała etapami do Książnicy Pomorskiej w Szczecinie, a jego największą część – ponad dwa tysiące tomów – podarowała na przełomie 2007 i 2008 roku.

Dom państwa Łyczywków był miejscem spotkań szczecińskiej elity. Na „Czwartkach u Łyczywków” spotykali się lekarze, prawnicy oraz artyści. 

W 1946 roku, podczas obchodów „Trzymamy Straż nad Odrą”, Krystyna Łyczywek prowadziła harcerzy w defiladzie. W tym samym czasie obroniła na Uniwersytecie Poznańskim pracę magisterską o twórczości Guya de Maupassanta – XIX-wiecznego mistrza francuskiego naturalizmu i wnikliwego obserwatora ludzkich obyczajów. Dzięki znakomitym kompetencjom językowym jeszcze w tym samym roku rozpoczęła pracę jako lektorka francuskiego w Wyższej Szkole Inżynierskiej w Szczecinie. W 1948 roku, po tzw. aferze Robineau, lektorat zlikwidowano, a francuski konsulat zamknięto. W latach 1949–1950 pracowała w Spółdzielni Pracy „Las”, a w latach 1951–1952 była zatrudniona w laboratorium fotograficznym na Wydziale Architektury.

Z czasem jej życiowym powołaniem stała się jednak fotografia. Od I Ogólnopolskiej Wystawy Fotografii w Szczecinie (zorganizowanej w 1948 roku przez Polską YMCA) prowadziła ciągłą działalność organizacyjną: najpierw w Polskim Towarzystwie Esperantystów, a następnie w Szczecińskim Towarzystwie Fotograficznym (STF). Od grudnia 1963 roku pełniła funkcję wiceprzewodniczącej Federacji Amatorskich Stowarzyszeń Fotograficznych w Polsce. W tym samym roku została członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików (ZPAF). W Szczecinie było wówczas tylko dwóch członków ZPAF: ona oraz Witold Chromiński. W 1965 roku otrzymała tytuł Artiste FIAP (AFIAP) przyznawany przez Międzynarodową Federację Sztuki Fotograficznej, a w 2009 roku została odznaczona Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. W STF, ZPAF, TPPF pełniła funkcje prezesa lub wiceprezesa.

Szczecin, fot. 1945-46, Krystyna Łyczywek

Ponad 50 lat po zakończeniu wojny Krystyna Łyczywek została uznana Uchwałą Rady Miasta Szczecina Nr XLVI/567 z dnia 27.IV.1998 roku za PIONIERA MIASTA SZCZECINA. Stosowną Legitymację Pioniera Miasta Szczecina Nr 318/98 podpisał Przewodniczący Rady Miasta Szczecina: Jan Stopyra.  Legitymacja uprawniała posiadacza do bezpłatnego przejazdu komunalnymi środkami komunikacji miejskiej na terenie Miasta Szczecina. (Czerwona okrągła pieczęć: Rada Miasta Szczecina)

Potwierdzenie zameldowania Krystyny Antoniny Łyczywek w Szczecinie przy ul. Armii Czerwonej (obecnie Monte Cassino), wydane przez Prezydenta Miasta Szczecina 13 listopada 1945 r. W prawym dolnym rogu fioletowa pieczęć Biura Meldunkowego z podpisem urzędnika (Wilczek). Formularz: Wzór Nr 1. Źródło: archiwum rodzinne

Szczecin, ul. Armii Czerwonej (obecnie Monte Cassino), dom, w którym w 1945 roku zamieszkała Krystyna Łyczywek z rodziną. Źródło: archiwum rodzinne

Krystyna Łyczywek z rocznym synem Włodzimierzem na obozie harcerskim latem 1946 roku, Fot. archiwum prywatne

Szczecin, Krystyna Łyczywek z dziećmi na tarasie domu przy ul. Armii Czerwonej (obecnie Monte Cassino). 1948. Źródło: archiwum rodzinne

Legitymacja służbowa Nr 106. wydana 25 lutego 1948 roku. Treść dokumentu:  Obywatel: mgr Łyczywek Krystyna, stanowisko: lektor jęz. francuskiego Szkoły Inżynierskiej w Szczecinie. Podpisana przez Rektora (inż. Ryszard Bagiński). Na zdjęciu własnoręczny podpis: K. Łyczywkowa. Na dole adnotacja o uprawnieniach do ulgowych przejazdów. Źródło: archiwum rodzinne

Szczecin, Wyższa Szkoła Inżynierskia, lata1946-1953. Fot. Krystyna Łyczywek. Źródło: archiwum rodzinne

KATALOG PIERWSZEJ WYSTAWY FOTOGRAFICZNEJ NA TERENIE POMORZA SZCZECIŃSKIEGO ZORGANIZOWANEJ W RAMACH XXV-LECIA PRACY POLSKIEJ YMCA DLA SPOŁECZEŃSTWA, KOŁO FOTOGRAFICZNE POLSKIEJ YMCA SZCZECIN, UL. OGIŃSKIEGO 15, 1923 [Logo Y] 1948, 8. XII. JURY: 1. BRUNON TEYDELT – Naczelnik Miejsk. Wydziału Oświaty, Kultury i Sztuki, 2. ARKADY KONDRATSKI – art. malarz, del. Związku Artystów Plastyków, 3. ALOJZY MACIEJEWSKI – Członek Zarządu Woj. Cechu Fotografów, 4. TADEUSZ BILIŃSKI – fotografik, 5. TADEUSZ ZAMOJSKI – fotografik. (Drukarnia Miejska - 2913 - 18. 48 - 300 X-11291 T), (Dopisek na dole długopisem: 5 zdjęć Krystyny Łyczywek). Źródło: archiwum rodzinne 

LEGITYMACJA NR 3434: Krystyna Łyczywkowa jest członkiem: rzeczywistym POLSKIEGO TOWARZYSTWA FOTOGRAFICZNEGO Oddział w [brak wpisu]. Uprasza się wszelkie władze o ułatwienie okazicielowi niniejszego w wykonywaniu zdjęć za wyjątkiem obiektów zabronionych przez władze. Szczecin, dnia 18.XII. 1953 r. ZARZĄD ODDZIAŁU [podpisy sekretarza i prezesa odręczne, nieczytelne]. Źródło: archiwum rodzinne

Krystyna Łyczywek. Fot. lata 1950. Źródło: archiwum rodzinne

Krystyna Łyczywek. Fot. lata 1960. Źródło: archiwum rodzinne 

Krystyna Łyczywek. Fot. lata 1970. Źródło: archiwum rodzinne

Szczecin, Bar Extra, fot. 1960-1970, Krystyna Łyczywek

LEGITYMACJA Nr 309. Okaziciel niniejszej legitymacji jest uprawniony do wykonywania zawodu artysty fotografika. Wszystkie władze i instytucje państwowe są proszone o ułatwianie okazicielowi legitymacji pełnienia jego funkcji zawodowych. Treść dokumentu: ZWIĄZEK POLSKICH ARTYSTÓW FOTOGRAFIKÓW, Ob.: Łyczywek Krystyna, ur.: 24.8.1920 Poznań, zam.: Szczecin, ul. Curie Skłodowskiej jest ARTYSTĄ FOTOGRAFIKIEM członkiem rzeczywistym ZWIĄZKU POLSKICH ARTYSTÓW FOTOGRAFIKÓW, Prezydium Zarządu, Sekretarz i Prezes [podpis nieczytelny], Data przyjęcia do Związku: 18.2.1964 r., Warszawa, dn. 8 marca 1964 r. Źródło: archiwum rodzinne

DOROBEK:

– 5 przełożonych książek Guy de Maupassanta

– 150 wystaw zbiorowych (1948–2009, Polska i zagranica)

– Ponad 170 wystaw indywidualnych w Polsce, Finlandii, Francji, Grecji, Holandii, Japonii, Niemczech, Rumunii, Stanach Zjednoczonych i we Włoszech w latach 1957–2009

– Około 1400 artykułów w prasie polskiej i zagranicznej (w 9 krajach)

– Około 1700 zdjęć opublikowanych w czasopismach i książkach, w tym w kilku autorskich książkach o fotografii (m.in. Rozmowy o fotografii).  Tematem jej twórczości, bardzo bliskiej francuskiej fotografii humanistycznej, był przede wszystkim człowiek fotografowany w naturalnym otoczeniu, o czym świadczą tytuły wystaw np.”Dzień powszedni Francji”, „Ludzie na ulicach”, „Dzieci tego świata”, ale fotografowała również krajobrazy ulubionych miast Szczecina i Paryża

– Prace w zbiorach 7 instytucji oraz u kolekcjonerów prywatnych (m.in. w Szczecinie, Wrocławiu, Krakowie, Paryżu, Bièvres i Kolonii)

Niektóre okładki publikacji Krystyny Łyczywek (od lewej do prawej). Górny rząd: FOTOGRAFIA ZBLIŻA – Krystyna Łyczywek (wersja z mężczyzną bez kasku i bez) oraz POLSKA FOTOGRAFIA W ŚWIECIE (z dopiskiem w kadrze: V Sympozjum Historyczne, Szczecin 14–16 VI 1991). Dolny rząd: NASZ PAPIEŻ JAN PAWEŁ II – Krystyna Łyczywek (z podtytułem: notatki i zdjęcia), FASCYNACJE Szczecin – Krystyna Łyczywek (nad zdjęciem mały napis informacyjny o językach: Polski, English, Deutsch), POLSKA FOTOGRAFIA W ŚWIECIE (na dole napis: SZCZECIN CZERWIEC 1991)

Szczecin. Krystyna Łyczywek przed Urzędem Miasta, obok prezydent Szczecina Piotr Krzystek i fotograf Cezary Aszkiełowicz. Przed UM była wystawa "Szczecin powojenny w obiektywie Krystyny Łyczywek". Fot. 2009, archiwum rodzinne

Szczecin, przed Urzędem Miasta. Jedna z plansz wystawy indywidualnej Krystyny Łyczywek. Fot. 2009, archiwum rodzinne

FRANCJA

Drugą – obok fotografii – wielką pasją Krystyny Łyczywek była kultura francuska. Sama wielokrotnie podkreślała, że gdyby nie Szczecin, jej wymarzonym miejscem do życia byłby Paryż. Przez dziesięciolecia aktywnie działała na rzecz zbliżenia polsko-francuskiego, będąc jedną z filarów zarówno pierwszego, jak i drugiego Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Francuskiej (TPPF). Organizowała spotkania, odczyty oraz wydarzenia popularyzujące francuską literaturę i sztukę. 

TYTUŁY HONOROWE:

Za wybitne zasługi na polu fotografii, translatoryki oraz budowania relacji polsko-francuskich otrzymała m.in.:

25 listopada 2009 r. Krystyna Łyczywek  otrzymała medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Treść Legitymacji Złotego Medalu: MINISTER KULTURY I DZIEDZICTWA NARODOWEGO RZECZPOSPOLITEJ POLSKIEJ | Legitymacja nr 475 | Warszawa, dnia 25 listopada 2009 r. | Pan(i) Krystyna Łyczywek otrzymuje Złoty Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” | Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski [podpis]. Źródło: archiwum rodzinne

W 2013 roku w uznaniu za wkład w rozwój kultury i promocję miasta przyznano Krystynie Łyczywek Honorowe Obywatelstwo Miasta Szczecina. Żródło: archiwum rodzinne

Na początku lipca 2013 roku w Teatrze Lalek „Pleciuga”, podczas uroczystej Rady Miasta Szczecina, która odbyła się w 68. rocznicę przekazania Szczecina polskiej administracji, przyznano Krystynie Łyczywek Honorowe Obywatelstwo Miasta Szczecina. Jednocześnie uchwalono, że dzień 5 lipca będzie Dniem Pionierów Szczecina. Fot. Przekazanie kluczy przez władze miasta. Źródło: archiwum rodzinne

Klucze Honorowe Obywatelstwo Miasta Szczecina. Źródło: archiwum rodzinne

23 października 2013 roku w „Kurierze Szczecińskim” ukazał się artykuł informujący o wręczeniu Krystynie Łyczywek najwyższego odznaczenia nadawanego przez państwo francuskie – Oficer Legii Honorowej (Officier de la Légion d'honneur).

Legia Honorowa to najwyższe odznaczenie państwowe we Francji przyznawane jest za szczególne osiągnięcia wojskowe lub cywilne. Zostało ustanowione w 1802 roku przez Napoleona Bonaparte. Wśród wybitnych Polaków uhonorowanych tym orderem są m.in.: gen. Jan Henryk Dąbrowski (1804), Maria Skłodowska-Curie (1909), gen. Władysław Anders (1945), Ewa Demarczyk (1977) oraz Władysław Bartoszewski (2009). W 2013 roku do tego prestiżowego grona dołączyła Krystyna Łyczywek, a w kolejnych latach order otrzymały m.in. postaci ze świata nauki, kultury i życia publicznego, takie jak Włodzimierz Puzyna (2018), Piotr Cywiński (2019), Adam Bielecki (2019) czy Agnieszka Holland (2021).

Prezydent Francji mianował Krystynę Łyczywek Oficerem Orderu Legii Honorowej za:

– Promocję języka i kultury: Działania od 1947 roku w szczecińskim oddziale Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Francuskiej, którego była również prezesem. Nauczanie języka francuskiego i tłumaczenia m.in. „Kronik” Maupassanta. Organizowanie Dni Kultury Francuskiej i popularyzowanie francuskiej kultury.

– Twórczość artystyczną: Ponad 120 wystaw fotograficznych w Polsce i za granicą oraz obecność prac m.in. w zbiorach Biblioteki Narodowej w Paryżu. Realizację autorskich cykli fotograficznych, m.in. projektu poświęconego odbiciom architektury Paryża i Szczecina.

– Publicystykę i wkład w historię fotografii: Autorstwo licznych artykułów oraz opracowań naukowych i krytycznych. Wyjątkowy wkład w promocję w Polsce francuskiej szkoły fotografii humanistycznej, w tym twórczości Henriego Cartier-Bressona i Roberta Doisneau.

W OCZACH ZNAJOMYCH

„Krystyna Łyczywek to już swoista karta nie tylko szczecińskiego, ale i polskiego krajoznawstwa… Z fotografii jej korzystałem wielokrotnie. Razem przejechaliśmy setki (może tysiące) kilometrów, dokumentując pomorskie budownictwo ludowe i przemysłowe: chaty, dwory i zabytkowe kościoły, średniowieczne budownictwo obronne itp.” — Czesław Piskorski, krajoznawca, Szczecin 1986 r.

„Krystyna Łyczywek, fotograf z Polski, tropi przy pomocy obiektywu zwykłą codzienność. Jest nią oczarowana i odkrywa sprawy bardzo ludzkie…” — Peter Limbach, „Kölner Stadt-Anzeiger”, 1990 r.

„Fotografia, którą uprawia Krystyna Łyczywek, bliska jest temu, co Francuzi określają mianem humanistycznego reportażu, a którego znanymi mistrzami są Henri Cartier-Bresson, Robert Doisneau i Édouard Boubat. Wiązanie tego faktu z jej studiami romanistycznymi byłoby zbytnim uproszczeniem. Ta bliskość ideowa i artystyczna ma przyczyny głębsze…” — Barbara Kosińska, historyczka sztuki, Warszawa 1998 r.

„Bezsprzecznie dzisiejszy odbiorca spojrzy na zdjęcia Krystyny Łyczywek nieco inaczej. Wszak od ich wykonania minęło niekiedy pół wieku lub więcej! Niech jednak aspekt dokumentacyjny, dotyczący obyczajowości, historii architektury lub mody nie przesłoni nam zastosowanej nowoczesnej estetyki oraz humanistycznego przesłania tych prac. Fotografie Łyczywek, jeśli spojrzymy na nie poza kontekstem socjologicznym, ukazują nam swoje głębokie piękno zamknięte w przemyślanej czarno-białej formie.” — Małgorzata Malinowska-Klimek, kuratorka, historyczka sztuki, Centrum Kultury Zamek w Sosnowcu, 2024 r.

O tym, jak duży był krąg jej przyjaciół i znajomych, świadczy chociażby jej wypowiedź z reportażu opublikowanego w „Głosie Szczecińskim” na przełomie 2007 i 2008 roku: „Na kredensie leżą kartki świąteczne przysyłane ze wszystkich zakątków globu. Nie zliczyłam ich jeszcze, ale jest ich ponad 70”.

Setne urodziny Krystyny Łyczywek. Fot. sierpień 2020, Ewa Łyczywek-Pałka

OSTATNIE MIEJSCE SPOCZYNKU:

Zmarła 22 kwietnia 2021 roku, 27 lat po mężu. Została pochowana 30 kwietnia 2021 roku na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie, kwatera 44, rząd 1, grób 25.

Cmentarz Centralny w Szczecinie, Kwatera Zasłużonych, nr 44, rząd 1, grób 25. Nagrobek Krstyny i Romana Łyczywków. Fot. 26.08.2026, SNW

UPAMIĘTNIENIA:

– 2022 – małżeństwo Łyczywków zostało wspólnie upamiętnione w przestrzeni miejskiej na Pogodnie – w dzielnicy Szczecina, z którą byli silnie związani. Pierwotnie, od 1996 roku, zielony teren u zbiegu alei Wojska Polskiego i ulicy Ostrawickiej nosił nazwę parku Romana Łyczywka. Po śmierci Krystyny Łyczywek w 2021 roku podjęto decyzję o upamiętnieniu obojga – na mocy uchwały Rady Miasta z 22 lutego 2022 roku miejsce to nosi oficjalną nazwę „park Krystyny i Romana Łyczywków”.