Willowa dzielnica Szczecina nazwana WESTEND powstała na przełomie XIX i XX wieku, na zachód od centrum miasta, poza zwartą zabudową śródmieścia. Jej granice wyznaczały od południa ulica Kreckower (obecnie ulica Mickiewicza), od północy Falkenwalder (obecnie aleja Wojska Polskiego), a na zachód sięgała po Allee Strasse (obecnie ulica Wawrzynika) i dalej po linię kolejową.

Image
element dekoracyjny

Obecnie można tu zobaczyć zabytkowe wille przy alei Wojska Polskiego, architekturę dawnego kompleksu szpitalnego “Bethanien”, ciekawe fragmenty ulic Mickiewicza, Piotra Skargi, Gorkiego, Soplicy, Zaleskiego oraz Królowej Korony Polskiej. Niektóre wyremontowane inne w stanie niekonserwowanym od wielu dziesięcioleci, w obu przypadkach bogate w architektoniczny detal. Blisko stąd do Parku Kasprowicza i na Jasne Błonia.

 

Image
mapa z 1919 roku

Szczeciński Westend powstał pod koniec XIX w. na wzór ekskluzywnych dzielnic  Londynu, Berlina, Frankfurtu i Wrocławia. W lipcu 1871 roku ziemie położone na zachód od centrum miasta (majątek Friedrichshof) na przedpolu fortu Wilhelma pozyskało na własność akcyjne towarzystwo budowlane Westend - Stettin. Spółkę tworzyła grupa przedsiębiorców, której przewodził Johannes Quistorp.

Image
willa Westendu


Inwestorzy przeczuwali, że po zniesieniu statusu miasta twierdzy nastąpi znaczny wzrost wartości tych terenów. W sierpniu 1871 roku przy ulicy Wawrzyniaka zaczęto wznosić zespół domków robotniczych z budynkami gospodarczymi dla pracowników, którzy mieli być zatrudnieni przy budowie nowego osiedla. Prace urbanistyczne rozpoczęto od wytyczenia połączenia ulicy Wawrzyniaka z aleją Wojska Polskiego, planowanego dalej w kierunku centrum Bolinka i równoległych do niej ulic. Pierwsza zabudowa powstała przy alei Wojska Polskiego i Mickiewicza. Był to wtedy uczęszczany ciąg komunikacyjny, w sąsiedztwie był Neu Torney (Nowy Turzyn), Friedrichshof i popularny lokal z kręgielnią - Tivoli, wzniesiony na miejscu dawnej huty szkła (Wawrzyniaka 5). Na Wawrzyniaka działała również fundacja opiekuńcza diakonisek "Bethanien" oraz zakład wychowawczy dla dziewcząt "Ernestinenhof". W 1872 roku rezultaty finansowe działalności spółki okazały się korzystne - zysk netto wyniósł ponad 150 000 marek, z których - zgodnie z zapisem statutowym - 25% przekazywano na cele dalszych inwestycji budowlanych - zakładanie ulic, kanalizacji, wodociągów, oświetlenia oraz na kolejne budowy.

Image
willa Westendu


W 1873 roku, po zniesieniu statusu miasta twierdzy, rozwijająca się aktywność Towarzystwa została przerwana zarządzeniem z 6 marca, którym to wstrzymano wydawanie zezwoleń budowlanych do czasu opracowania nowego, całościowego planu zabudowy Szczecina. Quistorp w celu ożywienia dzielnicy zaproponował miastu przekazanie obszernej działki przy skrzyżowaniu ul. Wielkopolskiej i Jedności Narodowej (zachodnia strona ulicy) z przeznaczeniem na gmach muzeum. Darowiznę wsparł dotacją finansową w wysokości 75 000 marek. W zamian zażądał aby miasto w ciągu dwóch lat wytyczyło poprzez Fort Wilhelma ulicę, mającą stać się połączeniem z głównym ciągiem komunikacyjnym Westendu. Dla jeszcze lepszej komunikacji zaplanowano budowę zajezdni tramwajowej przy ulicy Piotra Skargi. Dogodna komunikacja z centrum miasta przyczyniła się do sukcesu i dalszego rozwoju nowobudowanej dzielnicy. Rozkwit dzielnicy trwał do czasów II wojny światowej.

Image
willa Westendu


Obecnie rejon ten posiada duże walory architektoniczne, np. w alei Wojska Polskiego do rejestru zabytków wpisanych jest 16 willi, w tym dwie wraz z ogrodem. Jednak i wiele innych zasługuje na uwagę, miedzy innymi:
- zabudowania dawnej "Bethanien" przy ulicy Wawrzyniaka i Mickiwicza,
- Wojska Polskiego 97 (Falkenwalder Strasse 52) willa zbudowana w latach 1874-1876, przykład neoklasycznej architektury II poł. XIX w., wzorującej się na późnorenesansowych rezydencjach włoskich (wpisana do rejestru zabytków), obecnie przychodnia akademicka;
- Wojska Polskiego 92 (Falkenwalder Strasse 88) powstała w 1897 roku rodzinna rezydencja Quistorpa (obecnie do rejestru zabytków wpisany jest budynek dawnej stajni). Projekt wykonany był w nurcie romantyzmu i neogotyku. W budynku tym, według książki adresowej z 1898 roku, mieszkał J.Quistorp wraz z rodziną. Jego syn Martin zamieszkiwał tam aż do roku 1929. Obecnie budynek pogotowia ratunkowego;
- Wojska Polskiego 70, drewniana, obecnie odrestaurowana willa - siedziba firm;
- Wojska Polskiego 65, obecnie hotel i restauracja "Westend";
- Wojska Polskiego 76, neoromantyczna willa dyrektora szczecińskiej gorzelni Fritza Hoerdera, obecnie siedziba Katolickiego Liceum Ogólnokształcacego;
- Wojska Polskiego 84 willa wzniesiona w latach 1888-1889 na zamówienie Augusta Lentza, dyrektora i współwłaściciela Szczecińskiej Fabryki Wyrobów Szamotowych. Zaprojektował ją architekt M. Drechsler. Do dziś zachowało się bogato dekorowane wnętrze, m.in. jadalnia z rzeźbioną boazerią i wykładziną na stropie oraz pokój mauretański. Obecnie: siedziba samorządowej instytucji kultury SZCZECIN 2016
- Wojska Polskiego 95
- Wojska Polskiego 111 obecnie siedziba Polsko- Amerykańskich Szkół Prywatnych;
- Wojska Polskiego 113 obecnie siedziba zarzadu NSZZ Solidarność;
- Wojska Polskiego 115 obecnie Państwowa szkoła Muzyczna.
 

Image
rzeźba - Woj.Pol.92



Materiał zebrany w trakcie przygotowywania informatora na imprezę:
SZCZECIŃSKIE SPOTKANIA KULTURALNO-TURYSTYCZNE - QUISTORP

ciekawe blisko:
-TERENY BYŁEGO ZAKŁADU BETHANIEN (1866-1945) w Szczecinie
- PARK MIEJSKI RÓŻANKA w Szczecinie
PARK MIEJSKI - KASPROWICZA - Szczecin i JASNE BŁONIA - Szczecin
- DZIELNICA NEU WESTEND - obecnie Pogodno - Szczecin

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież