Bethanien to nazwa dawnego zakładu opiekuńczego, szpitala, zakładu dla sierot, domu diakonis i zboru ewangelickiego, który zajmował wiele budynków przy obecnej ulicy Wawrzyniaka i Mickiewicza. Całość powstała w latach 1866-1929 i do 1945 roku swoją działalność prowadziły tu siostry diakonise. Dziś charakter tego miejsca nie jest już taki sam, budynki podzielono między różnych właścicieli i zmieniły one swoje pierwotne funkcje. Na teren dawnej Bethanien można się dostać zarówno od Wawrzyniaka jak i Mickiewicza. Zwiedzanie jest nieco utrudnione przez wewnętrzne ogrodzenia.

Image
płaskorzeźba
 
Zakład opiekuńczy Bethanien założył Johannes Quistorp. Budowę rozpoczęto od schroniska dla dziewcząt Ernestinenhof zlokalizowanego na rogu Kreckower (Mickiewicza) i Allee Strasse (Wawrzyniaka). Po wybudowaniu domu diakonis i zboru ewangelickiego 28.11.1869 roku (w pierwszą niedzielę adwentu) odbyło się uroczyste poświęcenie. Od tej daty były liczone wszystkie jubileusze zakładu Bethanien.
28 stycznia 1866 roku w domu Johannesa Quistorpa odbyło się spotkanie osób zajmujących się pomocą charytatywną. Świętowano wybudowanie na terenie znajdującym się przed bramami Szczecina (Friedrichshof) dwóch domów będących schroniskiem dla dziewcząt (Wawrzyniaka 8, Mickiewicza 43). Na ten cel dużą sumę zapisała panna Ernestyna Krüger. Johannes Quistorp pokrył też z własnej kieszeni koszty, które okazały się  większe od zaplanowanych.  Aby uczcić dobrodziejkę i fundatorkę nazwano go "Ernestinenhof". Na pierwszym posiedzeniu brały udział panie: Brause, Bettin, Rohleder, Quistorp, Stiehl, Walther, Küper i panowie asesor rządowy Frank, kierownik loterii Wolfram i pastor dywizyjny Brandt. Obsługę domu powierzono najpierw trzem diakonisom, które trafiły tu 15 marca 1866 roku z domu "Kaiserswerth". W dniu 7 kwietnia 1866  zostało dokonane poświecenie zakładu przez superintendenta D.Jaspisa. Wkrótce zakład rozpoczął swą działalność pod kierownictwem Emmy Linden. Zakład służył schronieniem przede wszystkim służącym, które były przejściowo bez pracy. Chronił też przyjeżdżające z zewnątrz do Szczecina kandydatki na służące przed niebezpieczeństwami jakie groziły im w dużym mieście. Zakład ten był dla nich szkołą nauki zawodu służącej. Była tu też szkoła dla przedszkolanek i przedszkole. Tak wyglądały początki schroniska dla dziewcząt "Ernestinenhof" i zakładu opiekuńczego i szpitala Bethanien.
 
Image
plan 2007r.

Budynki na terenie Bethanien budowane były w miarę rozwoju zakładu i pełniły różne funkcje:
Dom diakonis i zbór ewangelicki wzniesiony został w latach 1866 - 1871 jako główny budynek zakładu opiekuńczego Bethania i mieścił zbór, jadalnię i mieszkania diakonis. Kościół mógł pomieścić około 500 osób. W okrągłym prezbiterium umieszczony był krzyż i sześć świec. Po lewej stronie prezbiterium była ambona, a po prawej obraz - Zmartwychwstanie Jezusa ze wskazującą Marią i Martą. W 1905 roku dobudowano do budynku głównego dom dla emerytowanych diakonis (pojedyncze pokoje dla 72 sióstr). Po 1929 roku, po śmierci Martina Quistorpa, przed głównym budynkiem zakładu postawiono jego marmurowe popiersie. W 1945 roku całość przejściowo zajęły wojska radzieckie. W 1960 roku jedną z sal przejął kościół zielonoświątkowy; ul. Wawrzyniaka 7
- dom pastora wzniesiony w latach 1869 - 1871; ul. Wawrzyniaka 7
baraki zimowe, powstały w 1870 pomiędzy budynkiem głównym a domem pastora, były m.in. wykorzystane dla rannych z wojny
- dom mieszkalny i gospodarcze - 1871; ul. Wawrzyniaka 6A, 6B-L
- oddział dla kobiet - ul.Mickiewicza 45, 47
- dom mieszkalny, tzw. dom inspektora - 1890; ul.Wawrzyniaka 6
przyszpitalny cmentarz - 1891-  Na niewielkiej działce, która była przedłużeniem szpitalnego parku dokonywano pochówków do 1929 roku. Tu spoczął fundator zakładu Johannes Quistorp i jego syn, przewodniczący kuratorium fundacji, Martin Quistorp. Cmentarz został zlikwidowany w 1960 roku. Obecnie nie ma tu żadnych nagrobków, rosną tylko jesiony, klony, tuje, lipa i daglezja; ul. Wawrzyniaka 7j
- kaplica pogrzebowa - 1895;  ul. Wawrzyniaka 7j
- dom operacyjny i izba przyjeć - ul.Mickiewicza 49
- nowy oddział męski szpitala - 1893 - 1895; ul. Wawrzyniaka 7b
- nowy oddział męski - 1900-1902; ul.Wawrzyniaka 7a
oddział zakaźny - 1904-1905; ul.Mickiewicza 55
- dom lekarzy i pracownia rentgenowska - 1911; ul. Wawrzyniaka 7c

Image
mapa z 1919 roku

Mapa z 1919 jest w miarę dokładna jeżeli chodzi o rozmieszczenie budynków Bethanien, ale brakuje budynku przy Aleestrasse, obecnie Wawrzyniaka 5, gdzie mieścił się popularny lokal Tivoli, działający w tym miejscu od 1854 roku, na długo przed zniesieniem w Szczecinie statusu miasta twierdzy. Po przejęciu Tivoli przez Bethanien, w 1920 roku, wyburzono go i wybudowano dwa budynki: seminarium (1928) i budynek szkolny (1929), w których, po 1945 roku, urządzono klub garnizonowy.

Image
Wawrzyniaka 7a
 
W szpitalu Bethanien znajdowały się liczne oddziały, sale operacyjne, łaźnie, pracownia rentgenowska i 340 miejsc dla chorych. Sióstr diakonis w 1880 roku było 206, w 1919 roku - 427, a w roku 1929 - 465. Wiosną 1945 roku rozpoczęła się ich ewakuacja. Podczas działań wojennych zginęło osiemdziesiąt sióstr. Po wojnie część diakonis na krótko powróciła do Szczecina do pracy w zakładzie opiekuńczym (Kückenmühler). Przewodziła im siostra Marie Moeller, która tegoż jeszcze roku wyjechała do Schlawe. Pracowała tam do 1956 roku. Część sióstr została przyjęta w Putbus na Rugii, inne pełniły służbę w gminnych zakładach opiekuńczych na Pomorzu Przednim, w Berlinie zachodnim i w Greifswaldzie.
 
Image
wieża kościoła
 
Mottem zakładu był cytat wg. Ewangelii Św. Mateusza 5.7.: “Błogosławieni miłosierni albowiem oni miłosierdzia dostąpią” 

Image
kaplica

źródła: - Chronik der Stadt Stettin. Ilse Gudden - Lüddeke, wyd. Rautenberg 1993; - karty ewidencyjne zabytków architektury i budownictwa (osrodek dokumentacji zabytków, architektury i budownictwa); - Bogdan Frankiewicz, Wydawnictwo Towarzystwo Przyjaciół Szczecina 2003, Szczecińskie cmentarze; "AusPommern" Dem 36 Kongres fur Innere Mission in Stettin dargeboten von Provinzial - Verein für Innere Mission, ok. 1911.

Stowarzyszenie Nasze Wycieczki w 2007 roku zorganizowało SZCZECIŃSKIE SPOTKANIA KULTURALNO - TURYSTYCZNE - QUISTORP, a rok później opracowało pierwszą trasę tematyczną w Szczecinie - SZCZECIN - TRASA MIEJSKA - ŚLADAMI QUISTORPÓW,

Komentarze  

0 #2 Paulina 2013-07-10 21:33
Ja przez 4 lata pracowalam w nieistnijacych juz Kontrastach, ktore byly w budynku 7A i to miejsce mialo swoj czar... a teraz niszczeje...
Cytować
0 #1 melh 2009-03-06 08:37
mamy biuro w podziemiu w jednym z budynków (7g), i jest klimat:) Znlazłem parę zdjęć Bethanii, ale niestety nie ma na nich naszego lokalu i nie wiem co mogła tu być kiedys...a szkoda
Cytować

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież