WESTEND - willowa dzielnica Szczecina, powstała na przełomie XIX i XX wieku na północny-zachód od centrum miasta, znacznie różniła się od zwartej zabudowy śródmieścia. Przy jej tworzeniu wzorowano się na ekskluzywnych dzielnicach Londynu, Berlina, Frankfurtu i Wrocławia. Przy dawnej ulicy Falkenwalder (obecnie aleja Wojska Polskiego) zostały zbudowane wille bogate w architektoniczny detal, z których kilkanaście zostało wpisanych do rejestru zabytków. Ciekawe zabytkowe wille stoją też przy ulicy Mickiewicza, Piotra Skargi, Gorkiego, Soplicy, Zaleskiego oraz Królowej Korony Polskiej. Niektóre wyremontowane, inne w stanie niekonserwowanym od wielu dziesięcioleci.

Image
Willa przy alei Wojska Polskiego 84, fot. 2008, SNW.
 
Image
mapa z 1919 roku

 

Image
willa Westendu


Już w lipcu 1871 roku akcyjne towarzystwo budowlane Westend - Stettin zakupiło ziemię na przedpolu fortu Wilhelma (majątek Friedrichshof). Spółkę tworzyła grupa przedsiębiorców, której przewodził Johannes Quistorp. Inwestorzy przeczuwali, że po zniesieniu statusu miasta twierdzy nastąpi znaczny wzrost wartości tych terenów. W sierpniu 1871 roku przy ulicy Wawrzyniaka zaczęto wznosić zespół domków robotniczych z budynkami gospodarczymi dla pracowników, którzy mieli być zatrudnieni przy budowie nowego osiedla. Prace urbanistyczne rozpoczęto od wytyczenia połączenia ulicy Wawrzyniaka z aleją Wojska Polskiego i równoległych do niej ulic. Pierwsza zabudowa powstała przy alei Wojska Polskiego i Mickiewicza. W sąsiedztwie był Neu Torney (Nowy Turzyn), Friedrichshof i popularny lokal z kręgielnią - Tivoli, wzniesiony na miejscu dawnej huty szkła (Wawrzyniaka 5). Na Wawrzyniaka działała już fundacja opiekuńcza diakonisek "Bethanien" oraz zakład wychowawczy dla dziewcząt "Ernestinenhof". W1872 roku działalności spółki wyniósł zysk netto ponad 150 000 marek, z których, zgodnie z zapisem statutowym, 25% przekazywano na cele dalszych inwestycji budowlanych, zakładanie ulic, kanalizacji, wodociągów, oświetlenia oraz na kolejne budowy.

Image
willa Westendu


W 1873 roku, po zniesieniu statusu miasta twierdzy wstrzymano wydawanie zezwoleń budowlanych do czasu opracowania nowego, całościowego planu zabudowy Szczecina. Johannes Quistorp, chcąc by nowo powstająca dzielnica miała dobrą komunikację z centrum miasta, zaproponował miastu darowiznę w wysokości 75 000 marek i przekazanie obszernej działki przy skrzyżowaniu ul. Wielkopolskiej i Jedności Narodowej z przeznaczeniem na gmach muzeum, w zamian za wytycznie w ciągu dwóch lat ulicy poprzez Fort Wilhelma. Ogromny wpływ na poprawę komunikacji miał też tramwaj konny, który zaczął jeździć, dzięki staraniom Johannesa Quistorpa, wzdłuż ulicy Falkenwalder (obecnej Wojska Polskiego). Rozkwit dzielnicy trwał do  II wojny światowej.

Image
willa Westendu


Obecnie na uwagę zasługuje:
- willa przy alei Wojska Polskiego 65, obecnie hotel i restauracja "Westend";

- willa przy alei Wojska Polskiego 70, drewniana, obecnie odrestaurowana - siedziba firm;

- willa przy alei Wojska Polskiego 76, neoromantyczna, zbudowana dla dyrektora szczecińskiej gorzelni Fritza Hoerdera. Obecnie siedziba Katolickiego Liceum Ogólnokształcącego;

- willa przy alei Wojska Polskiego 84, wzniesiona w latach 1888-1889 na zamówienie Augusta Lentza, dyrektora i współwłaściciela Szczecińskiej Fabryki Wyrobów Szamotowych. Zaprojektował ją architekt M. Drechsler. Do dziś zachowało się bogato dekorowane wnętrze, m.in. jadalnia z rzeźbioną boazerią i wykładziną na stropie oraz pokój mauretański. W czasie wojny były tu wojskowe koszary, schron i kwatera Wermachtu, potem czerwonoarmistów. Po 1950 roku - "Pałac Młodzieży". Od 2009 roku - siedziba samorządowej instytucji kultury "SZCZECIN 2016". Od 2021 roku - siedziba instytucji kultury "Willa Lentza".

- willa przy alei Wojska Polskiego 92 (Falkenwalder Strasse 88) powstała w 1897 roku. Rodzinna rezydencja Quistorpa (obecnie do rejestru zabytków wpisany jest budynek dawnej stajni). Projekt wykonany był w nurcie romantyzmu i neogotyku. W budynku tym, według książki adresowej z 1898 roku, mieszkał Johannes Quistorp wraz z rodziną. Jego syn Martin zamieszkiwał tam aż do roku 1929. Obecnie budynek pogotowia ratunkowego;

- willa przy alei Wojska Polskiego 95

- willa przy alei Wojska Polskiego 97 (Falkenwalder Strasse 52) zbudowana w latach 1874-1876. Przykład neoklasycznej architektury II poł. XIX w., wzorującej się na późnorenesansowych rezydencjach włoskich (wpisana do rejestru zabytków), obecnie Przychodnia Akademicka;
- willa przy alei Wojska Polskiego 111 - obecnie siedziba Polsko- Amerykańskich Szkół Prywatnych;

- willa przy alei Wojska Polskiego 113 - obecnie siedziba zarządu NSZZ Solidarność;

- willa przy alei Wojska Polskiego 115 - obecnie Państwowa szkoła Muzyczna.
 

Image
Willa przy alei Wojska Polskiego 92, fot. 2008, SNW.


Materiał zebrany w trakcie przygotowywania informatora na imprezę:
SZCZECIŃSKIE SPOTKANIA KULTURALNO-TURYSTYCZNE - QUISTORP
uaktualniony w 2022 roku.

 

ciekawe blisko:
TERENY BYŁEGO ZAKŁADU BETHANIEN (1866-1945) w Szczecinie
- PARK MIEJSKI RÓŻANKA w Szczecinie
PARK MIEJSKI - KASPROWICZA - Szczecin i JASNE BŁONIA - Szczecin
- DZIELNICA NEU WESTEND - obecnie Pogodno - Szczecin

Dodaj komentarz


Kod antyspamowy
Odśwież